Kannabinoidy kontra nadmiarowe kilogramy

Nadwaga i otyłość to jedne z najczęściej spotykanych, a zarazem najpoważniejszych problemów medycznych współczesnego świata. Ze względu na znaczny wzrost liczby osób zmagających się z trudnościami w utrzymaniu prawidłowej masy ciała, mówi się już o epidemii nadwagi i otyłości.

Według WHO (Światowej Organizacji Zdrowia) w 2016 roku 650 milionów dorosłych borykało się z otyłością, a ponad 42 miliony dzieci w wieku poniżej 5 roku życia miało nadwagę. Prognozy na kolejne lata nie napawają optymizmem- w 2030 roku nawet połowa mieszkańców Ziemi może zmagać się z otyłością, a wśród nich prawie 10% będzie walczyło z wręcz monstrualną otyłością. Niestety, problemy z utrzymaniem właściwej masy ciała będą w coraz większym stopniu dotyczyły dzieci i młodzieży.

Najczęściej wymienianymi przyczynami nadwagi i otyłości są nadmierna podaż pokarmów przy bardzo ograniczonej aktywności fizycznej, a także problemy związane z układem hormonalnym (menopauza, niedoczynność tarczycy, zespół Cushinga) czy zażywanie pewnych leków z grupy środków przeciwpsychotycznych i przeciwdepresyjnych.

Według definicji WHO, otyłość jest uznawana za chorobę, której przyczyna tkwi w zachwianiu równowagi energetycznej ustroju (pobór energii z pokarmu przekracza jej „zużycie”) i występuje ona wtedy, gdy wskaźnik BMI przekracza 30 kg/m2, przy czym BMI (ang. Body Mass Index) definiuje się jako iloraz masy ciała podanej w kilogramach i kwadratu wysokości ciała (w metrach). Należy dodać, że nadwagę stwierdza się, gdy BMI mieści się w zakresie 25 – 29,99 kg/m2.

Stwierdzenie, że otyłość i nadwaga to realne schorzenia to jedno, ale konsekwencje zdrowotne będące wynikiem ich występowania, to drugie. Powikłaniami są m.in. schorzenia układu sercowo-naczyniowego, szkieletowego, mięśniowego, zaburzenia nastroju oraz ogólne pogorszenie jakości życia.

Wielokrotnie podejmowano próby wprowadzenia na rynek środków mogących skutecznie obniżyć masę ciała. Jednym z najsłynniejszych był lek o nazwie handlowej ‚Meridia’ zawierający w swoim składzie związek- sibutraminę. Substancja ta zwiększała ilość neuroprzekaźników- dopaminy, noradrenaliny, serotoniny w mózgu, czego skutkiem było hamowanie ośrodka głodu i tym samym spadek apetytu.

Niestety, skutkiem ubocznym jej stosowania było przyśpieszenie akcji serca i wzrost ciśnienia tętniczego krwi. W dodatku odnotowano niepokojący wzrost ryzyka występowania zawałów serca oraz udarów mózgu w trakcie kuracji tym lekiem, co w konsekwencji spowodowało wycofanie Meridii z obrotu aptecznego w 2010 r.

Innym przykładem dość oryginalnego leku był Rimonabant. Jego mechanizm działania opierał się na blokowaniu receptorów kannabinoidowych- CB1, co skutkowało obniżeniem ilości przyjmowanego pokarmu (szczególnie u osób cierpiących z powodu napadowego objadania się), a także przyczyniało się do nasilenia procesu lipolizy, czyli rozkładu tkanki tłuszczowej.

Rimonabant, jako obiecujący lek pomocny w walce z nadwagą/otyłością, został wprowadzono na rynek w 2006 roku. Jego zawrotna kariera nie trwała jednak długo- ze względu na występowaniu poważnych skutków ubocznych po jego użyciu, w tym depresji, lęku/niepokoju oraz zwiększonego ryzyka podejmowania prób samobójczych, został on wycofany z obrotu już w 2008 r.

Niemniej jednak naukowcy wciąż badają wpływ układu endokannabinoidowego (jego elementami są m.in. receptory CB1) na regulację masy ciała i zaangażowanie w procesy energetyczne ustroju. Szczególny nacisk kładzie się na poznanie nowych substancji, które miałyby wpływ na wspomniany układ.

Jednym z nich jest tetrahydrokannabiwarin (THCV), który obecnie jest intensywnie badany w ramach badań klinicznych przez firmę GW Pharmaceuticals pod kątem potencjalnego zastosowaniu we wspomaganiu leczenia otyłości lub w terapii cukrzycy typu 2.

Dużym zainteresowaniem cieszy się także kannabidiol (CBD). Wstępne badania sugerują, że CBD jest zaangażowany w przekształcanie komórek tkanki tłuszczowej białej (żółtej) w komórki tkanki tłuszczowej brunatnej. Brunatna tkanka tłuszczowa odgrywa kluczową rolę w produkcji ciepła, a wzrost jej zawartości w organizmie może zapobiegać otyłości oraz insulinooporności. Czy kannabidiol okaże się więc skutecznym i bezpiecznym środkiem dla chorych borykających się z nadwagą/otyłością? Naukowcy nie pozostawiają złudzeń- kannabidiol tak ,ale jako dodatek do diety oraz aktywności fizycznej, bo one są w tym najważniejsze.


Bibliografia:

Bjorntorp P, Bray GA, Carroll KK, Chuchalin A, Dietz WH, Ehrlich GE, et al. Obesity: Preventing and Managing the Global Epidemic. WHO Technical Report Series. 2000;894.

WHO. Diet, nutrition and the prevention of chronic diseases. World Health Organization technical report series. 2003;916.

Block TM, Rawat S, Brosgart CL, Francisco S. Obesity epidemiology trends by race/ethnicity, gender, and education: National Health Interview Survey, 1997– 2012. Gastroenterology Clinics of North America. 2017;45(4):571–579.

Sun Y, D. Z. Chen J. Rimonabant, Gastrointestinal Motility and Obesity. Current Neuropharmacology. 2012;10(3):212–8.

Pataky Z, Gasteyger C, Ziegler O, Rissanen A, Hanotin C, Golay A. Efficacy of rimonabant in obese patients with binge eating disorder. Experimental and Clinical Endocrinology and Diabetes. 2013;121(1):20–6.

Brierley DI, Samuels J, Duncan M, Whalley BJ, Williams CM. Cannabigerol is a novel, well-tolerated appetite stimulant in pre-satiated rats. Psychopharmacology. 2016;233(19–20):3603–13

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27067870